اخبار سازمان های غیردولتی ایران

در این سایت خبرهای فعالیت های سازمان های غیردولتی ایران منتشر می شود. این وب لاگ با تلاش خانه فرهنگ و توسعه پایدار و به همت سعید نوری نشاط اداره می گردد. با ارسال اخبار انجمن های خود، در غنی تر ساختن این وب لاگ و اطلاع رسانی کمک نمایید

مطالبات محیط زیستی انجمن های غیردولتی

باسمه تعالی

بیانیه سازمان‌های مردم‌نهاد محیط زیستی:

مطالبات محیط زیستی از دولت بعد

تهیه شده توسط گروهی از سازمان‌های مردم نهاد

(دیده‌بان کوهستان، پایشگران محیط‌زیست، طنین طبیعت تیرگان)

 

محیط‌‌زیست ایران عزیز سال­هاست که در معرض تهدید است و وضع نابسامنی دارد. این اوضاع در سال­های اخیر چنان رو به وخامت نهاده که حتی برخی از دلسوزترین افراد را نیز ناامید و دلسرد ساخته است. از این رو گروهی از سازمان‌های مردم نهاد (NGO)، مهم‌ترین پیشنهادهای محیط‌زیستی خود به رییس جمهور آینده را به شرح زیر ارایه می‌دهند. امیدواریم بتوانیم این سند را به یک مطالبه اجتماعی تبدیل کنیم تا رییس جمهور آینده ایران به اجرای آن متعهد شود. بدون تردید، سازمان‌های مردم‌نهاد محیط زیستی کشور، برای تبدیل «آرزوها» به «واقعیت» آماده مشارکت خواهند بود.

برخی از اصلی‌ترین مشکلات محیط زیستی کشور که لازم است دولت بعد برای آن تدبیر اندیشد، عبارتند از:

غیرواقعی و ناموثر بودن ارزیابی‌های زیست‌محیطی طرح‌ها و پروژه‌ها در کشور

ارزیابی‌های زیست محیطی اکنون بخشی از فرآیند اجرای پروژه‌ها هستند و با هزینه پیمانکار انجام می‌شوند. به این ترتیب این طرح‌ها به صورت پیش‌فرض لازم و درست تلقی می‌شوند و این ارزیابی صرفا به عنوان یک امر نمادین تلقی می‌شود. با همین رویه است که تاکنون هیچ طرح اکتشافی در حوزه‌های نفت و گاز و یا طرح‌های سدسازی و انتقال آب و نیرو یا جاده‌سازی و شهرک‌سازی در کشورمان به دلیل منطبق نبودن با ضابطه‌های زیست محیطی لغو نشده است.

 

فقدان تولید و پخش برنامه‌های آموزش محیط‌زیست در صدا و سیما با مشارکت کارشناسان و سازمان‌های مردم‌نهاد

نزد بسیاری از افراد و نهادها، موضوع «محیط زیست» یک امر لوکس تلقی می‌گردد و سخن گفتن از آن دغدغه محسوب نمی‌شود. صدا و سیما نیز تکلیف خود درباره پرداختن به این مقوله را تنها گاه به گاه و در قالب سمینار و گفت و گوهایی می‌بیند که به شکل مستقیم شهروندان و یا دولت را مستقیما هدف قرار می‌دهد؛ برنامه‌هایی که مخاطبان آن کسانی هستند که خود به مقوله‌ی محیط زیست علاقه­مندند و نیازی به آگاه­سازی آنان نیست. از این روست که جای خالی برنامه­هایی که آگاه­سازی عمومی را در قالب غیرمستقیم و برای مخاطب عام دنبال کنند احساس می­شود.

 

سدسازی‌های بی‌رویه

ایران در کمربند خشک جهان قرار گرفته است و با خطر بحران کم‌آبی مواجه است. متاسفانه مدیریت کنونی منابع آب کشور با تاکید بر سدسازی‌های بی‌رویه و بدون توجه به تجربه‌های ارزشمند تاریخی و سنتی مردم در زمینه‌ی استفاده‌ی بهینه از منابع آب، نه تنها به حفظ منابع آبی کشور کمک نکرده است، بلکه سبب‌ساز خشکیدن تالاب‌ها و دریاچه‌ها، آلودگی و شوری و کم‌آبی رودخانه ها و افت شدید آب‌های زیر زمینی شده است. یکی از راه‌ها در این‌زمینه توقف طرح‌های بزرگ، و راستی‌آزمایی سدهای ساخته شده تا امروز است.

 

وضع نابسامان مناطق چهارگانه حفاظت شده و ضرورت اقدام فوری برای جلوگیری از تهدید و تخریب این مناطق

کشورهای دنیا برای حفاظت از ارزش‌های زیستی خود حداقل10% از سرزمین را به عنوان مناطق حفاظت شده اعلام می‌کنند، کشورهایی مانند ژاپن این عدد را به 17% رسانده‌اند. این در حالی است که در ایران همین 10% دائما در معرض تهدیدهای غیر قانونی و تصاحب قرار گرفته است. این مناطق جایگاهی بی‌بدیل در نگاهداشت منابع آبی، خاک، پوشش گیاهی، جنگل ها، تنوع زیستی، و در پژوهش‌های علمی و گردشگری و حفاظت از سلامت  مردم دارند. این درحالی است که در سال‌های اخیر سطح حفاظت از این مناطق به شدت کاهش یافته و واگذاری این اراضی به بهانه‌های گوناگون صورت گرفته است.

 

اما با توجه به مشکلات فوق، برخی از کلیدی‌ترین راهکارهایی که لازم است دولت بعد در حوزه محیط زیستی مدنظر قرار دهد، عبارتند از:

 

استقلال سازمان محیط زیست و سازمان جنگل­ها و مراتع

 مسئولان سازمان محیط زیست و سازمان جنگل­ها و مراتع بایستی استقلال کافی برای طرح مواضع خود در حمایت از طبیعت کشور را داشته باشند. متاسفانه در سال­های گذشته مسئولان این سازمان‌ها حتی از مصاحبه و گفت‌وگو با رسانه‌ها منع شده و انجام مصاحبه‌ها نیز در برخی موارد با حضور مسئولان حراست یا روابط عمومی‌ها صورت می‌گرفت که این امر شائبه فرمانبری بی‌ چون و چرای آنان از مدیران بخش‌های عمرانی را پدید آورده است.

 

حضور افراد متخصص در راس امور اجرایی محیط زیست

ریاست سازمان محیط زیست با توجه به اهمیت بسیار زیاد آن باید از متخصصان و دلسوختگان محیط زیست و دارای سابقه در سازمان محیط زیست و اصطلاحا خاک‌خورده‌ی محیط زیست باشد. ریاست این سازمان به دلیل مواجهه با سازمان ها و ادارات گوناگون باید از تخصص، تبحر و تجربه بالا برخوردار باشد تا بتواند با درک درست از مفهوم محیط زیست در جهت تحقق اصل پنجاهم قانون اساسی کشور برای حفاظت از ارزش‌های محیط زیست کشور اقدام نماید. در انتخاب وزرا، مسئولان و مدیران نیز دور اندیشی و آشنایی به قانون زمین و آینده‌ی طبیعت و تاثیر پدیده‌های طبیعی بر یکدیگر می تواند در تصمیم‌گیری‌های سالم برای حفاظت از منابع طبیعی کمک شایان توجهی باشد.

 

مطالعات آمایش سرزمین

مطالعات آمایش سرزمین و ارزیابی توان اکولوژیک، پایه‌ای‌ترین مطالعه برای توسعه‌ی هر کشوری است. مطالعاتی که مشخص می‌کنند توان اکولوژیک هر بخش و منطقه از کشور مناسب چه نوع بهره‌برداری است، کدام فعالیت‌های اقتصادی در این مناطق بیشترین بازدهی و کمترین تخریب و هزینه را دارند، و کدام بخش‌ها نیازمند اجرای طرح‌های بازتوانی اکولوژیک هستند. این مطالعات، جلوی بهره‌برداری‌های خارج از توان سرزمین را می‌گیرند و در نتیجه از تخریب بیشتر زیرساخت‌های طبیعی کشور جلوگیری می‌کنند. از طرف دیگر با این مطالعات، تکلیف محور توسعه هر منطقه در کشور مشخص خواهد شد و دیگر نیازی به این نیست که هر استانداری با هدف افزایش درآمدهای استان، به دنبال استقرار صنایع نفت و گاز در استان خود باشد و یا سعی در شناسایی و راه‌اندازی معادن مختلف در جای‌جای استان داشته باشد.

 

احیای شورای عالی محیط زیست

 با احیای شورای عالی محیط زیست و انحلال کمیسیون صنعت و محیط زیست می‌توان راهکارهای مرتبط با حفظ محیط زیست را در کشور پیش گرفت. و با دادن لایحه به مجلس به منظور ارتقای موقعیت آن به نحوی که تابع محض دستگاه‌ اجرایی نباشد، می‌توان کمک کرد که سیاست‌های سازمان حفاظت محیط زیست به شکل موثرتری در جامعه اجرایی شوند.

 

ایجاد وزارت محیط‌زیست از طریق ادغام سازمان حفاظت‌ محیط زیست و سازمان جنگل‌ها و منابع طبیعی

سازمان محیط زیست و سازمان جنگل‌ها متاسفانه به‌واسطه فشارهای بیرونی، گاه پروژه­هایی را مورد تایید قرار می­دهند که خود نسبت به ضررهای آن برای محیط زیست اذعان دارند، در واکنش سازمان‌های مردم­نهاد، آنها خود را ناچار به تبعیت از این پروژه­ها می­دانند. با تبدیل سازمان محیط‌زیست به وزارت محیط‌زیست، همچون بسیاری از کشورها ایران می‌تواند قدرت محیط‌زیست را در بخش اداری و مدیریتی کشور افزایش بدهد و بودجه شایسته‌ای را نیز به این بخش هدایت کند.

 

حذف بند "ی" از برنامه‌ی بودجه  سال 92 که در آن «ضروری نبودن گرفتن مجوز تغییر کاربری زمین برای پاره‌ای طرح‌ها» مطرح شده است.


اجرای طرح جامع کنترل آلودگی هوای شهرهای بزرگ

اکنون در شرایطی که ایرانیان ساکن شهرهای بزرگ کشور هر روز سرب خالص بیشتری را تنفس می‌کنند، در اوضاعی که ایرانیان ساکن استان‌های غربی و جنوبی کشور روز به روز بیشتر اسیر «ریزگرد»ها می‌شوند و در زمانی که با فرسودگی شدید منابع طبیعی غنی کشور مواجه هستیم، امیدواریم دولت بعد به درستی اولویت‌های محیط زیستی کشور را تشخیص داده و سرزمینی با محیط زیست شاداب‌تر را به دولت بعد تحویل دهد.

 

اسامی تشکل ها و افراد امضاء کننده :